Een kijkje in de keuken…

Dit keer een persoonlijker blogje: hoe ziet mijn werkdag eruit?

’s Ochtends ruim ik eerst de ontbijttroep op, lees wat nieuwsberichten, maak een bakje koffie voor mezelf (met een stukje chocola, graag!) en check dan werkmail, gewone mail en mijn sociale media. Ik ben echt geen ochtendmens, dus die wakker-word-tijd heb ik nodig. Vind ik.
Om 9 uur heb ik echt geen smoes meer om niet aan het werk te gaan. Nou ja, ik heb hier een klein smoesje rondlopen dat soms dan toevallig net wakker wordt (ja, ik heb een kind dat zowaar uitslaapt! Mag na vijf kinderen ook wel een keertje 😉 ).

Hoe leuk ik mijn werk ook vind, hoe enorm ik ook geniet van alle verhalen die ik mag redigeren en coachen, het opstarten kost me vaak wat moeite.

Eenmaal bezig, werk ik hard door. Voor de grotere klussen heb ik altijd een planning met hoeveel woorden ik per dag na moet kijken om de deadline te halen en niet zelden werk ik wat vooruit. Ik weet dat schrijvers vaak gespannen wachten op de feedback, dus laat ik ze niet langer wachten dan nodig. Kleinere klussen plan ik als dat kan natuurlijk ook in. Maar soms sturen schrijvers iets onverwacht, wil een cursist zijn werk graag insturen als hij zover is, dan kijk ik het na wanneer het past. Altijd binnen een week!

Tussendoor werk ik administratie bij (minst leuke onderdeel van het hebben van een eigen bedrijfje…), beantwoord ik mail, schrijf ik een blogje, lees ik nieuwsbrieven over taal en schrijven, werk ik aan een nieuwe minicursus, hou ik sociale media een beetje bij en knuffel/speel ik eventjes met mijn jongste (hét voordeel van thuiswerken).

Tot een uur of één werk ik sowieso hard door. De middagen zijn wisselend gevuld met werk, kindergebeuren en huishouden. Dat ligt er maar net aan hoe druk het op die vlakken is. In een enkel geval werk ik ’s avonds (tja, avondmens…) nog wat door, maar ik probeer de weekenden en de avonden zoveel mogelijk vrij te houden.

Wil je ook redactie op je manuscript of andere tekst? Heb je behoefte aan coaching tijdens het schrijven? Wil je een minicursus volgen? Kijk dan op mijn vernieuwde site voor meer informatie: Confrontaal

Inspiratie

De ene schrijver (m/v) hoeft maar om zich heen te kijken of de inspiratiekraan stroomt volop. Moet zich soms zelfs afsluiten omdat een teveel aan inspiratie de concentratie op het te schrijven manuscript weghaalt.

De andere schrijver weet zelfs na lang nadenken nog niet waarover hij gaat schrijven, of hoe het met zijn verhaal verder moet.

Lukt het niet om verhaalideeën te krijgen? Misschien werkt het voor jou om eerst een personage uit te werken. Of stel jezelf vragen bij wat je ziet en hoort: waarom zegt iemand dit, wat zit erachter? Waar gaat deze persoon naartoe en waarom kijkt hij zo verdrietig? Heeft hij een naar bericht gehad? Zo ja wat voor bericht? Voelt hij zich eenzaam? Waarom is hij eenzaam? Is het een naar mens, heeft hij iets gedaan waarom niemand hem meer wil zien, wordt hij gepest, zo ja waarom dan?

Zoals je ziet is de waarom-vraag een heel belangrijke vraag om inspiratie op te doen.

Inspiratie kun je overal vinden:

– een (kop van een) nieuwsbericht
– een toevallige passant op straat
– een uitspraak
– een ronddwarrelende gedachte
– het (je eigen?) verleden
– de toekomst

Brainstormen

Brainstormen kan heel nuttig zijn om meer inspiratie te krijgen. Spreek elk idee uit (of schrijf op!) dat in je hoofd opkomt, borduur daar weer op voort, luister naar ideeën van anderen. Het kan niet gek genoeg zijn, niets is stom! Gewoon ideeën spuien en daarop verder fantaseren. Tussen al dat geks vind je misschien wel een fantastisch idee waar je verder mee wil.

Werk dat idee eens iets verder uit: welke personages passen daarbij? Welke omgeving? Schrijf een dialoog, een eerste bladzijde van het verhaal. Hoe voelt dat voor je?

En bewaar alles! Ik heb een map met duizend beginnetjes, de een verder uitgewerkt dan de ander. De meeste blijven daar waarschijnlijk altijd staan. Maar soms kijk ik er eens tussen of ik wat kan gebruiken.

Behoefte aan brainstormen met mij als schrijfcoach? Of wil je op een andere manier begeleiding bij het schrijven van je verhaal? Kijk dan op mijn vernieuwde site wat ik bied: Confrontaal

Waarom een schrijfcoach?

Kan iedereen schrijven?

Mijn antwoord is simpel en kort: nee!

Je kunt nog zo veel fantasie hebben, goed zijn in de “deetjes” en “teetjes”, altijd tienen hebben gehaald voor spelling, maar creatief schrijven is een vak. Een vak dat je kunt leren, maar daar heb je wel de nodige aandacht en discipline voor nodig. Je bent er niet met alleen een goed verhaalidee.

Er komt wel een dikke vette ‘maar’ achter mijn antwoord, ik denk namelijk wel dat iedereen het kán leren.

En daar kan een schrijfcoach bij helpen. Extra ogen die over je schouder meelezen. Iemand die liefdevol schopjes uitdeelt en je aan het schrijven zet. Maar een schrijfcoach is ook iemand die je uit een schrijfdip, een zogenoemd ‘writer’s block’, kan halen. Met schrijfoefeningen, tips, door op de juiste knoppen te drukken.

Een schrijfcoach heeft overzicht over je verhaal en ziet soms een uitweg of doorgang die je zelf niet gezien had. Een schrijfcoach wijst je erop als je essentiële onderdelen overslaat omdat je even dacht dat de lezer in je hoofd kon kijken. Of als je juist te veel vertelt omdat je dacht dat de lezer alles voorgekauwd moet krijgen, anders snapt hij het verhaal niet zoals jij dat bedoeld had.

Een schrijfcoach leest en leeft mee tijdens het schrijfproces, maar bewaart wel een zekere afstand waardoor hij objectief naar je verhaal kan kijken en het overzicht houdt.

Respect voor de schrijver staat bij een schrijfcoach voorop. Voor de schrijver én zijn verhaal. Ik geef feedback, markeer taalkundige foutjes, maar roep altijd: “Gebruik van mijn advies wat bij jou en je verhaal past, neem de rest voor kennisgeving aan en leg het naast je neer.” Het gaat erom dat de schrijver zich bewust is van wat hij doet en waarom hij het op een bepaalde manier doet.

Ook belangrijk is dat je wel de schrijfregels kent, maar daar vanaf kunt wijken. Als lezer willen we toch ook niet dat alle boeken hetzelfde zijn? Durf je eigen schrijfstijl te ontwikkelen! Durf jezelf te zijn! Durf uniek te zijn! Maar kies daar wel bewust voor. Dus weet waar je van perspectief verandert en waarom. Zie waar je erg veel ‘tell’ in plaats van ‘show’ gebruikt. Ben je fan van ‘mooischrijverij’? Gebruik je graag lange zinnen, bijzondere metaforen, moeilijke woorden?
Prima, dan is dat jouw stijl. Schaaf daaraan. Wees daar consequent in. Onderscheid je. Natuurlijk houdt niet iedereen daarvan en er zullen zeker uitgevers zijn die het manuscript daarom niet uit willen geven. Maar hé, ook niet iedereen houdt van ‘rechttoe rechtaan’ geschreven teksten.

Als je van mij feedback krijgt, zal dat altijd positief, opbouwend én eerlijk zijn. Ik draai er niet omheen als je verhaal niet lekker loopt, niet leesbaar geschreven is, als je continu van perspectief wisselt of weinig afwisseling in zinsbouw en zinslengte hebt. Maar ik vind het niet nodig dat op een botte manier te brengen.

Het is mijn bedoeling dat je het zelf ook leert zien, dat je leert van de feedback en verder komt met je verhaal. Dat je bewuste keuzes maakt. En zeg nou zelf, als je verhaal of je schrijfstijl afgekraakt wordt, dan leg je of het verhaal of de feedback terzijde, toch?

Heb je zelf behoefte aan een schrijfcoach? Bij mij zit je niet vast aan een traject, maar ik bied losse uren coaching aan. Handig voor als je een enkele vraag hebt, een klein stuk wil laten lezen en beoordelen, of om kennis te maken met mij als coach en te kijken of mijn manier van werken je aanspreekt. Meer informatie over mijn tarieven vind je hier: https://confrontaal.nl/tarieven/

Redactie maakt het verschil

boeken_coachen_redigeren
Een kleine greep uit de boeken die ik geredigeerd heb, gejureerd heb of waarvoor ik de schrijver heb gecoacht.

Redactie maakt het verschil tussen de acceptatie of afwijzing van een manuscript, het wel of niet halen van een shortlist, het wel of niet verkopen van een boek, het succes of falen van een column. Na het bloed, zweet en tranen van het schrijven, is redactie een grote stap naar het verzilveren van jouw investering. Met redactie krijg je een verzorgd, taalkundig professioneel en goedlopend verhaal.

Ik doe redactie met inspiratie en plezier en heb al heel wat manuscripten aangenomen of gepubliceerd gekregen! Redactie duur? Welnee, na redactie krijg je er eindelijk wat voor terug.

Meer informatie en tarieven: https://confrontaal.nl/tarieven/

Referenties van schrijvers die je voor gingen: https://confrontaal.nl/referenties/

 

Minicursussen

Omdat al meerdere schrijvers geïnformeerd hebben naar mijn cursusaanbod, zet ik hier even een rijtje neer met minicursussen die ik aanbied/binnenkort aan kan bieden.

Elke cursus bestaat uit drie lessen met korte stukken theorie en schrijfoefeningen waar je persoonlijke feedback op krijgt. Vanwege de persoonlijke begeleiding zijn de cursussen zowel voor beginners als ervaren schrijvers geschikt. Elke cursus kost 47,19 euro. Wil je je aanmelden of wat meer informatie over een specifieke cursus? Mijn e-mailadres vind je op het contactformulier.

Cursussen waar je direct mee zou kunnen starten zijn:

Vertelperspectief I
Personages

Met de volgende cursussen kun je vanaf 1 januari 2020 starten:

Show and tell
Dialogen schrijven
Verhaallijn uitzetten
‘Hoe kom ik uit mijn schrijfblokkade/writersblock’

Deze cursussen zijn in de maak:

Korte Verhalen schrijven
Flaptekst en synopsis schrijven
Schrijven voor kinderen
Bundel Schrijfoefeningen – geen cursus, wel persoonlijke feedback
Vertelperspectief II

Let op: de startdata gelden bij inschrijven op dit moment. Bij drukte kan het zijn dat je pas later kunt starten.

Mocht je belangstelling hebben voor een cursus die nog in de maak is, geef dat vooral even aan, dan krijgt die cursus eventueel voorrang.

Ga naar mijn nieuwe website:
confrontaal.nl

Perspectiefwisselingen

Wat ik vaak tegenkom in manuscripten, zijn onbedoelde wisselingen van vertelperspectief. Soms maar heel subtiel. Zo’n perspectiefwisseling kan de lezer even uit het verhaal tikken en als het vaak voorkomt, kan het echt storen.

Let erop dat als je vanuit een bepaald personage schrijft, je alleen kunt schrijven wat dat personage voelt, denkt, ruikt, hoort, weet, ziet, interpreteert. Kortom: je kunt alleen de zintuigen van dat personage gebruiken. Wat achter zijn rug of in het hoofd van een ander gebeurt, weet het personage niet en kun je dus niet vanuit hem vertellen.

Voorbeeld:

‘Jij ook altijd met je gezeik!’ zei Jan. Diep in zijn hart wist hij wel dat ze er niets aan kon doen, dat ze het moeilijk had en daardoor zichzelf niet was. Maar hij had nu even geen zin om daar rekening mee te houden. ‘Stom kind!’ Hij draaide zich om en beende weg. Zijn zus stak haar tong uit naar hem uit, wat kon dat joch irritant zijn!

In dit stukje ligt het perspectief bij Jan. Dat kun je zien aan wat hij diep in zijn hart weet, dat is iets dat zijn zus niet kan zien/voelen, dus het perspectief ligt niet bij haar. Dat zijn zus haar tong naar hem uitsteekt, zou hij eventueel nog kunnen zien (niet waarschijnlijk, want hij beent weg), maar daarna komt een gedachte van haar: wat kon dat joch irritant zijn. Jan kan niet zien dat ze dat denkt, ze spreekt het ook niet hardop uit, dus horen kan hij het ook niet. Daar zit dus een perspectiefwisseling van Jan naar zijn zus.

Deze perspectiefwisseling kun je er heel makkelijk uit schrijven:

‘Jij ook altijd met je gezeik!’ zei Jan. Diep in zijn hart wist hij wel dat ze er niets aan kon doen, dat ze het moeilijk had en daardoor zichzelf niet was. Maar hij had nu even geen zin om daar rekening mee te houden. ‘Stom kind!’ Hij beende weg en toen hij zich nog even naar zijn zusje omdraaide, zag hij haar uitgestoken tong. Hoofdschuddend liep hij naar de deur. Ze vond hem vast irritant, dat was dan maar zo.

Toch is een perspectiefwisseling zeker niet altijd storend. Als de lezer heel subtiel, heel kort in het hoofd van een ander personage kan kijken, kan het  een verhaal juist extra diepte geven. Dus net als bij alle andere schrijfregels geldt ook hier: leer het regeltje, wees je bewust van wat je doet (en waarom je het doet) en zoek dan je eigen weg. Er is maar weinig echt fout bij schrijven.

Wil je graag het hele verhaal vanuit meerdere perspectieven vertellen, voegt een ander perspectief echt iets toe aan het verhaal? Kies dan bijvoorbeeld voor een ‘meervoudig personaal perspectief’, daarbij wissel je aangekondigd (vaak per hoofdstuk) van perspectief. Ook het inmiddels ietwat ongebruikelijke ‘alwetende perspectief’ is een manier om vanuit meerdere gezichtspunten een verhaal te vertellen.

Wil je meer weten over de meest voorkomende vertelperspectieven? Meld je dan aan voor de minicursus Vertelperspectieven. In deze cursus leer je de kenmerken van het ‘alwetend perspectief’, het ‘personaal perspectief’ (hij/zij) en het ‘ik-perspectief’. Natuurlijk ga je vooral ook zelf oefenen met schrijven in deze perspectieven en krijg je persoonlijke feedback. De cursus kost 47,19 (3 lessen + feedback). Aanmelden kan door mij een berichtje te sturen.

Ga naar mijn nieuwe website:
confrontaal.nl

De personages praten niet als echte mensen – deel 1

Gastblog Leonardo Pisano

Ter gelegenheid van de dialoogschrijfwedstrijd Pennen met Mosterd die uitgeverij Ambilicious organiseert in samenwerking met Leonardo Pisano bespreekt Leonardo als gastblogger de meest voorkomende kritiekpunten en tekortkomingen, en tips en trucs om die te verhelpen in een serie van acht blogs. De blogs verschijnen bij toerbeurt op een andere schrijverssite. Op http://www.schrijflantaarn.nl verscheen in juli reeds een interview met Leonardo en Inanna van de Berg van uitg. Ambilicious.
Confrontaal bijt de spits af met De personages praten niet als echte mensen – deel 1.


Confrontaal zit niet alleen in de jury van deze wedstrijd, maar biedt ook een leuke prijs: de minicursus Personages!


De belangrijkste sta-in-de-weg voor realistische dialogen is dat schrijftaal netter en formeler is dan spreektaal. Veel schrijvers vinden correct taalgebruik belangrijk en verfoeien onafgemaakte zinnen, grammaticaal onjuiste constructies en gebruik van vulgarismen. Je zult over je schaduw heen moeten springen, je interne criticus de mond moeten snoeren.

  • Luisteren naar hoe mensen praten is de sleutel. Ga met een notitieblok de straat op of neem gesprekken op met je smartphone. Luister naar de mensen om je heen, je vrienden, je collega’s, je familie, vreemden in de bus, mensen die je niet mag, in de supermarkt, wat dan ook. Luister naar hoe je zelf praat. Luister naar kinderen, ouderen en tieners. Luister naar mensen uit een ander sociaal milieu, naar mensen die een andere etnische achtergrond hebben en naar mensen die geboren en getogen zijn in een bepaalde stad of regio. Luister naar de manier waarop mensen met elkaar praten: mensen die elkaar niet kennen, mensen die sterk bevriend zijn, volwassenen met kinderen, etc. Noteer wat je kunt en schrijf uit wat je hebt opgeschreven of genomen. Door losse aantekeningen of opgenomen fragmenten uit te schrijven ontwikkel je een gevoel voor ritme, intonatie en stemverbuigingen, cadans, tempo en rustmomenten, vocabulaire, zinsbouw en grammatica van realistische gesprekken.
  • Dialogen voor filmscripts zijn gewoonlijk goed doordacht en sterk. Het verdient zeker aanbeveling filmscripts te lezen en te analyseren, maar probeer niet de geesteskinderen van andere schrijvers te kopiëren. Het grootste nadeel is dat deze dialogen door beelden en lichaamstaal worden ondersteund, en juist dat is de handicap bij het schrijven van dialogen in fictieverhalen. Luister daarom naar verhalen met dialogen op de radio.
  • Lees dialogen uit verhalen die je mooi vindt hardop. Net als met uitschrijven van notities helpt de fysieke arbeid je intuïtie te trainen voor wat werkt en wat niet.
  • Analyseer en vergelijk gesproken teksten die je aanspreken. Een verrassend woord, een originele zin, een onverwachtse reactie. Ga na, waarom het zijn truc doet. Bedenk hoe jij het zou hebben gezegd en vergelijk de twee varianten.
  • Als je iets hoort dat met emotie is omfloerst – mededogen, angst, haat, jaloezie, woede, tederheid, etc –, ga dan na hoe dezelfde woorden anders zouden klinken of overkomen als ze zouden worden uitgesproken zonder die emotie.

Doe mee met Pennen met Mosterd! Voor reglement, prijzen en overige details over de wedstrijd: zie http://www.ambilicious.nl/pennenmetmosterd. Volg Leonardo’s blogs om je dialogen nóg beter te maken. De volgende blog van Leonardo, De personages praten niet als echte mensen – deel 2, zal verschijnen in week 35 op https://www.nelgoudriaan.com/